STILUS FRACTUS

Category: Polszczyzna

Total 21 Posts

Nie martw się, kiedyś potrafisz

Zapanowała jakaś dziwna moda na zastępowanie umieć słowem potrafić, i to nawet nie w roli synonimu, ale na siłę. Jednak umieć i potrafić to nie to samo. Tytuł wpisu, Nie martw się, kiedyś potrafisz (to zrobić), to przykład ze Słownika poprawnej polszczyzny PWN. Tradycyjnie potrafić to synonim nie umieć, ale dać radę, forma dokonana.

Czytaj dalej

Przecinki przed spójnikami

Wbrew temu, czego uczy się dzieci w pierwszych klasach podstawówki, przecinki przed spójnikami stawiamy w bardzo wielu sytuacjach. Później, kiedy do czytanek dochodzą zdania złożone, najwyraźniej nie uczula się na wyjątki, skoro na przykład dziennikarze i tłumacze powszechnie pomijają przecinki przed i, lub itp. w najbardziej oczywistych przypadkach, tam gdzie są wręcz obowiązkowe.

Czytaj dalej

Nadużywanie pierwszej osoby liczby mnogiej

W polszczyźnie prasowej można zaobserwować ogromne nadużywanie pierwszej osoby liczby mnogiej i zaimka nasz. Takie konstrukcje często nie są zbyt logiczne, a do tego zjawisko to bardzo zubaża język. To kolejny obok między innymi słowa premiera, imiesłowów przysłówkowych (-ąc) i zamiany drugiego że na iż popularny sposób, by prześlizgnąć się

Czytaj dalej

Premiera najnowszej premiery

Język zawsze ewoluował, ale część zjawisk trudno ocenić pozytywnie, bo powodują jego ogromne zubożenie. To między innymi nadużywanie słowa premiera. Tradycyjnie oznacza ono „pierwszy raz”: pierwsze wystawienie sztuki, pierwsze wyświetlenie filmu. Ostatnimi czasy jest wykorzystywane w znacznie większej liczbie kontekstów, niemniej trudno uznać to za wzbogacenie polszczyzny, zwłaszcza że bardzo rzadko

Czytaj dalej

Dobór stylu wypowiedzi

Można wyróżnić wiele stylów wypowiedzi, między innymi podniosły, oficjalny, urzędowy, książkowy, publicystyczny, potoczny. Pasują do różnych kontekstów i niektórych lepiej nie łączyć. Poprawność językowa to nie tylko kwestia składni i ortografii. To również zwięzłość oraz dobór środków odpowiednio do sytuacji i adresata wypowiedzi. Trzeba nie tylko rozróżniać normę staranną i potoczną, ale

Czytaj dalej

Nie połykaj kija

Urzędnik, gdy staje przed kamerą, połyka kij od szczotki i sądzi, że jeśli będzie mnożył słowa i oficjalne formy, wypadnie mądrzej. Dotyczy to zarówno urzędników państwowych, od polityków po rzeczników prokuratury, jak i pracowników biur prasowych korporacji. Oto co Tesco przekazało dziennikarzom po incydencie z udziałem nadgorliwego ochroniarza: „W opisywanej

Czytaj dalej

Patriotyzm w języku

Politycy z prawa i lewa oraz ich zwolennicy stale mają na ustach patriotyzm, a kaleczą polszczyznę i nawet nie starają się nad tym pracować. Jesteśmy naprawdę dobrzy w podcinaniu w imię imponderabiliów gałęzi, na której siedzimy, czy to w dziedzinie gospodarki, czy bezpieczeństwa. Niestety, jeśli chodzi o tożsamość narodową, też raz po

Czytaj dalej

Błędy w słownikach edytorów tekstu

Błędy w słownikach zdarzają się nawet czołowym wydawcom. W jednych jest ich więcej, w innych mniej. Edytory tekstu należą do tej pierwszej kategorii, więc zanim na tej podstawie skrytykujesz autora, zajrzyj do słownika ortograficznego lub poprawnej polszczyzny. Pamiętam, jak jedno z czasopism komputerowych opublikowało list czytelnika, który przyczepił się, zapewne

Czytaj dalej

Nadmiar przecinków w zdaniu

Powszechnym błędem jest stosowanie przecinków w sposób mechaniczny przed takimi słowami, jak że, który, kiedy, ile. Nie zawsze stawiamy przecinek bezpośrednio przed nimi. Spójniki zestawione W mowie brak przecinka w obrębie takiej konstrukcji sygnalizuje brak pauzy oddechowej. Porównajmy: Zrobię to pod warunkiem, że mnie poprosisz. Zrobię to, pod warunkiem że mnie poprosisz. W pierwszym

Czytaj dalej

Technika a technologia

Polskim odpowiednikiem angielskiego słowa technology w większości kontekstów jest technika, nie technologia. My jednak, jak na konia trojańskiego Stanów Zjednoczonych w Europie przystało, z zapałem godnym lepszej sprawy nazywamy technologią to, co zarówno w polszczyźnie, jak i w pozostałych językach kontynentalnej Europy nazywane jest techniką. Nawet w czołowych gazetach i drukowanych

Czytaj dalej